Charakterystyka to forma wypowiedzi, której celem jest przedstawienie osobowości postaci — literackiej lub rzeczywistej. Różni się od opisu tym, że nie skupia się na wyglądzie, lecz przede wszystkim na cechach charakteru, zachowaniu, wartościach i relacjach z innymi.
Cel charakterystyki
Pokazać, jaka jest postać — nie tylko jak wygląda
Wyjaśnić jej motywacje i postępowanie
Ocenić jej postawę moralną i wpływ na innych
Pomóc czytelnikowi zrozumieć i ocenić bohatera
🏗️ Budowa charakterystyki
Część
Treść
Przykładowe zwroty
Wstęp
Kim jest postać? Skąd ją znamy? (tytuł, autor, krótki kontekst)
Bohaterem omawianego tekstu jest…, Główną postacią powieści jest…
Rozwinięcie — wygląd
Krótki opis zewnętrzny (jeśli potrzebny)
Pod względem wyglądu…, Postać wyróżnia się…
Rozwinięcie — cechy
Cechy charakteru + przykłady z tekstu lub życia
Jedną z głównych cech bohatera jest…, Świadczy o tym scena, gdy…
Narrator wprost stwierdza cechy postaci. „Marek był odważny." „Asia jest życzliwa i pomocna." „To człowiek uczciwy."
🟢 Pośrednia
Cechy wynikają z działań, dialogów i zachowania. „Marek bez wahania rzucił się w wir walki." „Asia zawsze pierwsza pomagała potrzebującym." „Nigdy nie wziął cudzej własności."
💡 Wskazówka: Jeśli widzisz przymiotnik wprost opisujący postać (był odważny, jest uczciwy) — to charakterystyka bezpośrednia. Jeśli musisz wywnioskować cechę z opisanego zachowania — to pośrednia.