Formy bezosobowe to konstrukcje, w których nie wskazujemy wprost, kto wykonuje czynność. W języku polskim wyróżniamy kilka typów.
| Typ | Charakterystyka | Przykład |
|---|---|---|
| -no / -to | forma bezosobowa od imiesłowu biernego | napisano, zrobiono, złapano |
| -się | czasownik + się, brak podmiotu | Mówi się po polsku. |
| trzeba/można/wolno/należy | predykatyw + bezokolicznik | Trzeba pracować. |
| imiesłów -ąc | imiesłów przysłówkowy współczesny | Czytając, zasnął. |
| zdania naturalne | zjawiska przyrody, stany | Pada deszcz. Jest ciepło. |
Tworzy się je od imiesłowu biernego czasu przeszłego. Służą do opisywania zdarzeń bez wskazywania wykonawcy — często w tekstach historycznych i oficjalnych.
| Bezokolicznik | Czas przeszły (oni) | Forma bezosobowa |
|---|---|---|
| pisać | pisali | pisano |
| zrobić | zrobili | zrobiono |
| napisać | napisali | napisano |
| złapać | złapali | złapano |
| znaleźć | znaleźli | znaleziono |
| zjeść | zjedli | zjedzono |
| powiedzieć | powiedzieli | powiedziano |
| otworzyć | otworzyli | otwarto |
Konstrukcja czasownik + się wskazuje na czynność ogólną, wykonywaną przez wszystkich lub nieokreślonego wykonawcę.
Te predykatywy łączą się z bezokolicznikiem i tworzą zdania bezosobowe wyrażające konieczność, możliwość lub zakaz.
| Predykatyw | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| trzeba | konieczność | Trzeba pracować. |
| można | możliwość / pozwolenie | Można wejść. |
| wolno | pozwolenie (często w negacji) | Nie wolno palić. |
| należy | powinność, norma | Należy szanować starszych. |
Tworzy się przez dodanie końcówki -ąc do tematu czasownika. Opisuje czynność towarzyszącą czynności głównej — oba działania wykonuje ta sama osoba.
Zjawiska przyrody i stany opisujemy zdaniami, w których podmiot gramatycznie nie istnieje.
Gracze z aktywnej klasy: