Nie tylko nie bywa kłopotliwe! Wiele innych wyrazów i cząstek budzi wątpliwości — czy pisać razem, czy osobno.
Ta lekcja pomoże Ci opanować najważniejsze zasady.
💡 Kluczowa zasada: Jeśli cząstka tworzy z wyrazem jeden nierozdzielny wyraz — piszemy razem. Jeśli pozostaje oddzielnym słowem — piszemy osobno.
✅ Pisownia łączna (razem)
1. Przedrostki zawsze zrośnięte z wyrazem
Przedrostki przed-, po-, za-, nad-, pod-, ob-, roz-, prze-, wy-, od-, do-, wz- zawsze piszemy razem z wyrazem, do którego się przyklejają.
przyjść, przeczytać, wyjść, odjechać
zapytać, podchodzić, rozmawiać, nadlecieć
2. Liczebniki złożone i zestawienia z liczebnikami
dwuletni, stulecie, trójkąt
Uwaga: dwadzieścia pięć — liczebniki-słowa osobno!
3. „nie" z rzeczownikami, przymiotnikami i przysłówkami (bez kontrastu)
niedobry (bez kontrastu → razem)
niemądrze (bez kontrastu → razem)
nieporządek, nieszczęście (z rzeczownikiem → zawsze razem)
⚠ Inaczej: -by jako końcówka trybu przypuszczającego zrasta się z formą czasownikową: czytałby, poszłaby, napisałby
🔴 Pisownia rozłączna (osobno)
1. „nie" z czasownikami — ZAWSZE osobno
nie chodzę, nie idę, nie lubię, nie wiem
Bez wyjątków!
2. „nie" z przysłówkami przy kontraście
nie mądrze, lecz głupio (kontrast → osobno)
nie szybko, ale wolno (kontrast → osobno)
Bez kontrastu: niemądrze, nieszybko (razem)
3. Przyimek + zaimek — zawsze osobno
ze mną, do mnie, dla ciebie, przy nim, z tobą
Przyimek i zaimek to dwa odrębne wyrazy — zawsze spacja!
4. „się" — zawsze osobno od czasownika
myję się, bawi się, uczę się, uśmiecha się
⚠ Szczególne przypadki
📌 Partykuła „by"
poszedłby — końcówka trybu przypuszczającego, razem z formą. żeby, gdyby — spójniki, zawsze razem.
Pamiętaj: końcówka -by/-bym/-byś/-byśmy/-byście przyrasta do formy czasownikowej.
📌 Partykuła „nie"
+ czasownik → osobno: nie idę
+ rzeczownik → razem: nieporządek
+ przymiotnik bez kontrastu → razem: niedobry
+ przysłówek z kontrastem → osobno: nie mądrze, lecz głupio
📌 Nawet, może, chyba
nawet — partykuła, jedno słowo może — jedno słowo chyba — jedno słowo
Nie mylić ze złożeniami!