🌱 Wyraz podstawowy i pochodny
Wyraz podstawowy — nie pochodzi od żadnego innego wyrazu. Jest „wyjściowy".
Wyraz pochodny — pochodzi od innego wyrazu; jest zbudowany na jego podstawie.
💡 Wyraz pochodny = podstawa słowotwórcza + formant. Pytamy: od jakiego wyrazu pochodzi?
✂️ Temat słowotwórczy i formant
Temat słowotwórczy — część wspólna wyrazu pochodnego i jego podstawy.
Formant — element, który się dodaje (przyrostek, przedrostek, lub oba naraz).
dom·ek
domtemat słowotwórczy
-ekformant (przyrostek)
przed·szkolny
przed-formant (przedrostek)
szkoln-temat słowotwórczy
-ykońcówka
💡 Formant = to, co dołączamy do tematu. Może być przyrostkiem (-ek, -owy, -ak), przedrostkiem (przed-, bez-, nad-) lub formantem zerowym (bez żadnego końcowego elementu).
🌳 Rodzina wyrazów
Wszystkie wyrazy wywodzące się od tego samego rdzenia tworzą rodzinę wyrazów:
domwyraz podstawowy
domekzdrobnienie
domowyprzymiotnik
domownikmieszkaniec
zadomowionyprzymiotnik
bezdomnyprzymiotnik
💡 Rdzeń dom- pojawia się we wszystkich wyrazach tej rodziny — zmienia tylko swoją postać fonetyczną.
🔗 Wyrazy złożone
Powstają ze złączenia dwóch tematów słowotwórczych:
samo·chódsamo + chodzić
lodów·kalód + ować
samo·lotsamo + latać
czaro·dziejczary + działać
💡 W wyrazach złożonych oba człony mają własne znaczenie; razem tworzą nowe słowo.