Wyrazy pokrewne to słowa wywodzące się z tego samego rdzenia — mają wspólną część i związane znaczenie.
Rdzeń to wspólna, nieodmienialna cząstka wszystkich wyrazów pokrewnych — nośnik głównego znaczenia.
Rodzina wyrazów to zbiór wszystkich wyrazów pokrewnych — wszystkich słów zbudowanych na tym samym rdzeniu.
1. Zestaw kilka wyrazów pokrewnych.
2. Odetnij końcówkę i formanty (przedrostki, przyrostki).
3. Szukaj wspólnej cząstki — to jest rdzeń.
| Wyrazy pokrewne | Rdzeń |
|---|---|
| pisać, pisarka, napisać, pismo | pis- |
| dom, domek, domowy, domownik | dom- |
| bieg, biegać, dobiec, pobiegł | bieg- / biec- |
| ręka, rączka, ręcznik, poręcz | ręk- / ręcz- |
| ziemia, ziemski, naziemny, ziemianka | ziem- |
Rdzeń może zmieniać samogłoskę lub spółgłoskę — to naturalne zjawisko w języku polskim:
| Oboczność | Przykład |
|---|---|
| a → e | las → leśny (las- → leś-) |
| o → ó / ó → o | woda → wódka (wod- → wód-) |
| k → cz | ręka → ręcznik (ręk- → ręcz-) |
| g → ż / dz | noga → nóżka → nodze (nog- → nóż- → nodz-) |
| s → sz | nos → nosek / noski → noszę (nos- → nosz-) |
| d → dz | chodzić → chód → chodzie (chod- → chodz-) |
Ten sam rdzeń, pokrewne znaczenie.
To samo znaczenie, inny rdzeń.
| Wyraz podstawowy | Rodzina wyrazów |
|---|---|
| las | leśnyleśniklasekzalesiaćleśniczówka |
| woda | wodnywodociągpodwodnynawodnićwódka |
| pisać | pismopisarznapisaćpisowniapodpis |
| ręka | rączkaręcznikporęczrękojeśćręczny |
| ziemia | ziemskinaziemnyziemiankaziemniakiziemisty |
Gracze z aktywnej klasy: