Zaimki wskazujące wskazują na osoby, przedmioty lub cechy — określają, czy są blisko czy daleko od mówiącego.
Stoją przed rzeczownikiem jak przymiotnik i odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje.
ten
bliski (m)
tamten
dalszy (m)
taki
jakościowy (m)
ów
literacki (m)
ten dom (ten tutaj) · tamten dom (ten tam, dalej) · taki dom (dom o tej właściwości)
📊 Rodzaje i formy podstawowe
Typ
Rodzaj m.
Rodzaj ż.
Rodzaj n.
Lm. (m-os.)
Lm. (pozostałe)
bliski
ten
ta
to
ci
te
dalszy
tamten
tamta
tamto
tamci
tamte
jakościowy
taki
taka
takie
tacy
takie
literacki
ów
owa
owo
owi
owe
📋 Odmiana „ten / ta / to" przez przypadki
Przypadek
Pytanie
m. (ten)
ż. (ta)
n. (to)
lm. m-os. (ci)
lm. pozostałe (te)
M.
kto? co?
ten
ta
to
ci
te
D.
kogo? czego?
tego
tej
tego
tych
tych
C.
komu? czemu?
temu
tej
temu
tym
tym
B.
kogo? co?
tego/ten
tę/tą
to
tych
te
N.
kim? czym?
tym
tą
tym
tymi
tymi
Msc.
o kim? o czym?
tym
tej
tym
tych
tych
M: Ten chłopiec śpi. · D: Nie ma tego chłopca. · C: Daję temu chłopcu.
B: Widzę tego chłopca / tę dziewczynę / to dziecko. · N: Idę z tym chłopcem. · Msc: Mówię o tej dziewczynce.
📋 Odmiana „tamten / tamta / tamto"
Odmienia się analogicznie do „ten/ta/to" — z prefiksem tam-:
Przypadek
m. (tamten)
ż. (tamta)
n. (tamto)
lm. m-os.
lm. pozostałe
M.
tamten
tamta
tamto
tamci
tamte
D.
tamtego
tamtej
tamtego
tamtych
tamtych
C.
tamtemu
tamtej
tamtemu
tamtym
tamtym
B.
tamtego/tamten
tamtę/tamtą
tamto
tamtych
tamte
N.
tamtym
tamtą
tamtym
tamtymi
tamtymi
Msc.
tamtym
tamtej
tamtym
tamtych
tamtych
📋 Odmiana „taki / taka / takie" (jak przymiotnik)
Przypadek
m. (taki)
ż. (taka)
n. (takie)
lm. m-os.
lm. pozostałe
M.
taki
taka
takie
tacy
takie
D.
takiego
takiej
takiego
takich
takich
C.
takiemu
takiej
takiemu
takim
takim
B.
takiego/taki
taką
takie
takich
takie
N.
takim
taką
takim
takimi
takimi
Msc.
takim
takiej
takim
takich
takich
Taki dom jest drogi. (M) · Nie lubię takiego hałasu. (D) · Daję szansę takiemu człowiekowi. (C)
📜 Forma ów / owa / owo — styl literacki
Kiedy używamy?
Formy ów / owa / owo to literacki i oficjalny odpowiednik „tamten/tamta/tamto".
Spotykamy je w tekstach literackich, dokumentach prawnych, przemówieniach i poezji.
Przypadek
m. (ów)
ż. (owa)
n. (owo)
lm. m-os.
lm. pozostałe
M.
ów
owa
owo
owi
owe
D.
owego
owej
owego
owych
owych
C.
owemu
owej
owemu
owym
owym
B.
owego/ów
ową
owo
owych
owe
N.
owym
ową
owym
owymi
owymi
Msc.
owym
owej
owym
owych
owych
„Ów rycerz stanął przed zamkiem." (styl literacki) · „Owa kwestia pozostaje otwarta." (styl oficjalny)
💡 Wskazówki użycia
👉ten/ta/to — coś bliskiego, do czego można wskazać: ten kot tutaj, ta książka.
👈tamten/tamta/tamto — coś dalszego, widocznego z dystansu: tamten dom tam, tamta góra.
🔍taki/taka/takie — wskazuje na cechę lub jakość: Chcę takie buty jak twoje.
📚ów/owa/owo — w codziennym języku zastąp słowem „tamten/tamta/tamto". Ów jest archaiczny.
⚠️Zaimek wskazujący musi zgadzać się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku: tego psa (D, m.), tej dziewczynki (D, ż.).