Zdania podrzędne — Wygramatyka

📚 Czym jest zdanie podrzędne?

Definicja

Zdanie podrzędne to zdanie składowe, które zależy od zdania nadrzędnego i pełni w nim rolę jakiejś części zdania (podmiotu, orzecznika, przydawki, dopełnienia lub okolicznika). Zdanie nadrzędne jest ważniejsze — zadajemy od niego pytanie do zdania podrzędnego.

Widziałem, że pada deszcz.
Pytanie: Widziałem CO? → że pada deszcz

🟠 nadrzędne — zdanie główne

🔵 podrzędne — zdanie zależne

🟢 Zdanie podrzędne podmiotowe

Zastępuje podmiot — pytania: KTO? CO?

Zdanie nadrzędne zawiera bezosobowy zwrot lub puste miejsce na podmiot. Typowe frazy poprzedzające: Wiadomo, że…; Ważne jest, że…; Kto…, ten…

Kto pyta, nie błądzi.
Pytanie do nadrzędnego: KTO nie błądzi?

Wiadomo, że Ania śpiewa.
Pytanie: CO wiadomo?

Nie wiem, kto to zrobił.
Pytanie: CO nie wiem? — KTO to zrobił?

🟣 Zdanie podrzędne orzecznikowe

Zastępuje orzecznik — pytania: JAKI? KTÓRY? CO TO JEST?

Zdanie nadrzędne zawiera orzeczenie z łącznikiem (jest, to, wydaje się). Podrzędne odpowiada na pytanie JAKI? o podmiocie zdania nadrzędnego.

Ważne jest, żebyś przyszedł.
Pytanie: JAKIE to jest ważne?

Wygląda, jakby był chory.
Pytanie: JAKI wygląda?

🌿 Zdanie podrzędne przydawkowe

Zastępuje przydawkę — pytania: KTÓRY? JAKI? CZYJ?

Zdanie podrzędne opisuje rzeczownik z zdania nadrzędnego. Wprowadzane przez: który, która, które, jaki, czyj.

Kupił książkę, która go zaciekawiła.
Pytanie: KTÓRĄ książkę? — która go zaciekawiła

Dom, który kupiłem, jest duży.
Pytanie: KTÓRY dom?

Widziałem chłopca, którego znam.
Pytanie: KTÓREGO chłopca?

🔵 Zdanie podrzędne dopełnieniowe

Zastępuje dopełnienie — pytania: KOGO? CZEGO? KOMU? CZEMU? KOGO? CO?

Najczęstszy typ. Wprowadzane przez: że, żeby, aby, czy, jak, kto, co. Zdanie nadrzędne zawiera czasownik wyrażający myśl, mowę, uczucie, prośbę.

Widzę, że płaczesz.
Pytanie: Widzę CO?

Proszę, żebyś przyszedł.
Pytanie: Proszę O CO?

Nie wiedziałem, że jutro jest klasówka.
Pytanie: Nie wiedziałem CZEGO?

Zapytał, czy mogę mu pomóc.
Pytanie: Zapytał O CO?

🟡 Zdania podrzędne okolicznikowe

Zastępują różne typy okolicznika. Są najliczniejszą grupą zdań podrzędnych.

🕐 Czasu — KIEDY? JAK DŁUGO? OD KIEDY?

Spójniki: gdy, kiedy, zanim, odkąd, jak tylko, póki, dopóki

Zadzwonię, kiedy dotrę na miejsce.

Poszedł spać, gdy zrobiło się ciemno.

📍 Miejsca — GDZIE? SKĄD? DOKĄD?

Spójniki: gdzie, skąd, dokąd, którędy

Idź, gdzie cię oczy poniosą.

Wróć tam, skąd przyszedłeś.

🎭 Sposobu — JAK? W JAKI SPOSÓB?

Spójniki: jak, jakby, jak gdyby, niż

Zrobił to, jak mu powiedziano.

Zachowywał się, jakby nic się nie stało.

❓ Przyczyny — DLACZEGO? Z JAKIEJ PRZYCZYNY?

Spójniki: bo, ponieważ, gdyż, dlatego że, skoro

Uczę się pilnie, ponieważ chcę zdać.

Został w domu, bo był chory.

🎯 Celu — PO CO? W JAKIM CELU?

Spójniki: żeby, aby, ażeby, by

Uczył się, żeby zdać egzamin.

Wstał wcześnie, aby zdążyć na pociąg.

⚡ Warunku — POD JAKIM WARUNKIEM? KIEDY?

Spójniki: jeśli, jeżeli, gdyby, o ile

Pójdę do kina, jeśli skończę zadanie.

Pomogę ci, gdybyś mnie poprosił.

🤷 Przyzwolenia — MIMO CZEGO? POMIMO CZEGO?

Spójniki: chociaż, choć, mimo że, pomimo że, chociażby

Wyszedł, chociaż padało.

Był wesoły, mimo że przegrał.

📊 Spójniki wskazujące typ zdania podrzędnego

Typ zdania podrzędnego	Pytanie	Spójniki
🟢 podmiotowe	kto? co?	kto, co, że, żeby
🟣 orzecznikowe	jaki? który?	żeby, jakby, jak gdyby
🌿 przydawkowe	który? jaki? czyj?	który, która, które, jaki, czyj
🔵 dopełnieniowe	kogo? czego? komu?	że, żeby, czy, jak, kto, co
🕐 okol. czasu	kiedy? jak długo?	gdy, kiedy, zanim, odkąd
📍 okol. miejsca	gdzie? skąd?	gdzie, skąd, dokąd
🎭 okol. sposobu	jak? w jaki sposób?	jak, jakby, niż
❓ okol. przyczyny	dlaczego? z jakiej przyczyny?	bo, ponieważ, gdyż
🎯 okol. celu	po co? w jakim celu?	żeby, aby, ażeby
⚡ okol. warunku	pod jakim warunkiem?	jeśli, jeżeli, gdyby
🤷 okol. przyzwolenia	mimo czego?	chociaż, choć, mimo że

🌿 Zdania podrzędne